Zure izena, zerrendatan H gabe agertzen bazait ere, nik H eta guzti idatziko nuke. Ikus Euskaltzaindia/izendegia <gorkaazk>






CURRICULUM VITAE

DATUAK:

Izen-deiturak: oihane san-pelayo egidua
helbidea: basigoko bide nagusia 38
Telefonoak: 685253694 946192564
Helbide elektronikoa: oihane@hotmail.com


IKASKETAK:
DBH-2012-an bukatua, Mungia BHI.
Batxilergoa 2014-an bukatua, Mungia BHI.


HIZKUNTZAK:
EUSKARA, C1, EGA 2016-an.
GAZTELANIA C2



















NIRE PROFILA:

Nor zara zu? Non bizi zara? Non jaio zinen? Noiz?
Oihane, bakion, Barakaldoko gurutxetan 17/08/1995
Gustukoen dituzun gauzak?
lagunekin geratzea, familiarekin egotea eta kirola egitea
Gustuko liburu bat?
Nunca sere tu heroe.
Gustuko talde bat? (Futbola, musika, arraun taldea...)
alaitasuna ( pala)
Gustuko pelikula bat?
Resacon en las vegas
Gehien gustatzen zaizun jakia?
denetarik gustatzen zait
Euskal literatura

Euskal literatura
euskaraz egindakoa da, idazleek beste hizkuntza batez egindako produkzioa barne hartzen ez duena. Historikoki, XVI. mendeko bigarren zatira arte, literatura ahozkoa eta herrikoia izan da, eta ezaugarri horiek haren hasieran nabarmenak dira oso. Idatzizko literatura nahiko beriantarra da, batez ere inguruko erromantze hizkuntzekin alderatuta. Euskaraz soilik argitaratutako lehendabiziko liburua Bernart Etxepareren buruzko liburu garrantzitsuenetariko bat Joan Perez de Lazarragaren Dianea eta Koplak eskuizkribuarekin batera.
XVI. eta XVII. mendeetan, literatura erlijiosoak nagusitu zuen idatzizko literaturan, hala ere baziren amodiozko poesia, gramatika, [[w/index.php?title=Kronika&action=edit&redlink=1|kronika]], apologia-testuak, eta abar egiteko saiakerak ere. Bere historian zehar, euskal literaturak garatzeko oztopo handiak aurkitu zituen: bere euskararen aldaerek hizkuntz literario batua sortzea zaildu zuten, administratiboki inoiz hizkuntz ofiziala ez izatea, eliteen amultsutasunik ez eta, batez ere, XVIII. mendeko hasieratik aurrera erabileraren debekua administrazioan eta hezkuntza arloan.Frankismoan debekua gogorragoa zen, eta publikoki euskara erabili zutenek gorriak ikusi zituzten.

Historia
Beste hizkuntzetan ez bezala, euskal literaturaren deborazko banaketa ez du parekorik Europako mugimenduekin erromantizismo arte, batez ere, Ipar Euskal Herria eta Hego Euskal Herriak bere historia propioa dutelako eta bien artean txandaketa bat sortu zelako, hau da, alde bateko idazleek beste aldera ihesi zuten bere lana jarraitzeko, adibidez, Frantziako Iraultzan edo Espainiako Gerra Zibilean. Hau da Ipar Euskal Herriko literaturan pizkundea asko zor zion Gaztelako Erresumak hasitako euskararen aurkako kanpainari eta, alderantziz, Espainiako Ilustrazioa.

[[[w/index.php?title=Euskal_literatura&action=edit&section=6|aldatu]]] [[w/index.php?title=Baladak&action=edit&redlink=1|Baladak]]

external image 200px-Arrasate-mondragon.jpg[[image:/skins-1.5/common/images/magnify-clip.png width="15" height="11" link="http://zirriborroak-idazten.wikispaces.com/wiki/Fitxategi:Arrasate-mondragon.jpg"]]Arrasateko atea, zutik zirauen gutxienetariko bat Nafarroako Gerra Zibilaren osteko sutearen ondorioz
[[w/index.php?title=Baladak&action=edit&redlink=1|Baladak]] edo erromantzeak mota askotako gaiak (hilak, batailak, suteak, amodio eta desleialtasuna, eta abar) jorratzen zituzten beti [[w/index.php?title=Epika&action=edit&redlink=1|epika]] arloan. Herri literaturak sortuak ziren eta oroimenak ekarri zigun gaur egunera arte. Zaila da esatea noizkoak diren [[w/index.php?title=Baladak&action=edit&redlink=1|balada hauek]], nahiz eta batzuek ekintza historikoak (1448ko Arrasateko sutea) edo benetako pertsona famatuen bizitza (Berreterretxeren Kantorea) jorratzen duten. Gainera, daukagun transkripzioak mende ezberdinetakoak eta euskalki ezberdinetakoak izan ohi dira.
Egile ezezagunekoarenak izanda, ziur asko orduko koblakariek eginak ziren; koblakarien ohitura XIX. mendean Etxahun, Jose Maria Iparragirre edo Joan Ignazio Iztuetak mantendu zuten. [[w/index.php?title=Baladak&action=edit&redlink=1|Balada]] nagusiak honako hauek ziren:
  • [[w/index.php?title=Ahetzeko_anderea&action=edit&redlink=1|Ahetzeko anderearen]] lehenengo eta bigarren kanta (1425)
  • Berreterretxeren Kantorea (XV. mendea)[[#cite_note-6|[7]]]
  • [[w/index.php?title=Bretainiako_kantorea&action=edit&redlink=1|Bretainiako kantorea]] (XV. mendea)
  • [[w/index.php?title=Arrasateko_erreketa&action=edit&redlink=1|Arrasateko erreketa]] (1448)


AHOZKO LANA

HARTZA


Hartza ugaztun handia da, gaur egun munduko hainbat tokitan desagertseko arriskuan dagoena, historikoki garrantzi handia izan badu ere.
Hartz inurrijale modukoak ez dira benetako hartzak.

ESPEZIEAK

Bederatzi espesie desberdin daude:
hartza arrea
hartzabeltza

hartza polarra edo zuria
leize hartza
malasyako hartza
ezpaindun hartza
tibeteko hartza
andeetako hartza
panda

MUNDUAN
azkenenko hartz batzuk asturiaseko somiedo eta narceako natur parkeetan daude.

BIZKAIAN
Camille izan zen asken urteetan oso famatua artzainen arrapakinengaitik.

Charles Darwin

Charles Robert Darwin, naturalista eta biologo ingelesa izan zen.
1831ko gabon egunean abiatu eta Lurrari bira eman ondoren 1836ko urriaren 2an iritsi zen berriz Ingalaterrara. Brasilen ohian tropikalak aztertu zituen, Bahia Blancan armadillo erraldoiak deitu zien bertan aurkituriko dinosauroen fosilei, animalia itsastarren maskorrak aurkitu zituen eta Galapagoetan txontak eta dordokak aztertu zituen. bertan hasi zen gerora plazaratuko zuen hautespen naturalaren teoria garatzen. Ingalaterrarako itzuleran Australiako ugaztun martsupialek ere bere jakinmina piztu zuten.
Hurrengo urteak ikerkuntza urteak izan ziren. Garaiko zientzialari onenek Darwinek ekarritako espezie eta fosilak aztertu zituzten dinosauroen hezurdurek berebiziko harridura sortu zutelarik.hainbat liburu argitaratu zituen Darwinek, tartean, Beagle-ren bidaiaren egunerokoa eta geologiaren inguruko hainbat liburu. 1857an Natural Selection liburua plazaratu zuen.
Zeri buruz doa liburua?

Hautespen naturala espezieen mekanismoetako bat da, populazio biologiko baten barnekougalketa diferentziala.Hasiera batean |Charles Darwinek formulatu zuen baina gerorago egungo eboluzioaren teorian sartu zen. Biologia ebolutiboan espezieen jatorriaren eta hauek ingurunera moldatzearen arrazoi nagusitzat hartzen da.(julen rementeria)
EZ DITUZU AUTO-EBALUAZIOAKO GALDERK EGIN¿? "ISMAEL"

EUSKAL DANTZAK

Euskal Dantzak euskal kultura eta folklorearen osagai garrantzitsuak dira. Herri, eskualde edo lurralde batetik bestera dantzak aldatu egiten dira, baita esanahia eta dantza egiteko modua ere (jantziak, partaideak...). Dantza batzuk oso zaharrak dira, ia betidanik egin dira Euskal Herrian , baina badaude antzinako dantzen bertsio eraberrituak ere.
Euskal dantzak hain fenomeno aberatsak direnez, zaila da sailkapenen bat egitea. Ikertzaile bakoitzak bere eredua dauka; horrela, Juan Antonio Urbeltzek
ldagai morfologiko eta koreografikoak aintzat hartuta sailkatu ditu, Jose Antonio Quijerak formaren araberako sailkapena egin zuen eta Julio Caro Barojak denboran izandako bilakaeraren araberakoa.
Dantza tipologiei dagokienez, hiru eratakoak daudela esan genezake:
  • Erromeria edo plazetako dantzak. Herrietako jai eta erromerietan egiten dira, eta nahi duen guztiak parte hartzen du. Gaur egun dantza taldeek egiten dute gehienbat, baina zenbait tokitan (landa guneetan bereziki) dantza irekiak izaten jarraitzen dute.
  • Ezpata dantzak. Europak antzerako beste dantzen ezaugarri beretsuak dituzte. Ohorezko dantzak izan ohi dira, egun bereziak gogoratzeko egiten dira gehienetan.
  • Festa amaierako dantzak. Ziklo baten amaiera eta ondorengo baten hasiera antzezten dute. Adibidez, inauteriean jaia eta parranda girotik gaizumako garaira pasatzea gogorarazten dute.

Bizkaian

Kaxarranka

Lekeition San Pedro egunean (ekainaren 29an) egiten da dantza hau. Arrantzaleen kofradiako morroiak beste arrantzale batzuek lepo gainean hartzen duten kaxa baten gainean egiten du dantza. Alkandora eta praka zuriak, faja gorria, lepoko gorria jazten ditu eta eskuan txistera beltz bat eta San Pedroren giltzak bordatuta dituen bandera eramaten ditu. Dantzak lau zati ditu: Herriari agurra, fandangoa, arin-arina eta azken agurra.




undefined
undefined







undefined
undefined

undefined
undefined
Ezpatadantza Donostian


undefined
undefined
external image magnify-clip.pngMakil dantza Eibarren


undefined
undefined
external image magnify-clip.pngSoka-dantza Elgoibarren.


George Leigh Mallory

Wikipedia(e)tik

George Leigh Mallory
George Leigh Mallory ( 1886ko -ekainaren 18a 1924ko ekainaen 8a 9an ) mendizale inelesa izan zen. Everest mendia eskalatzen saiatu ziren lehenengo hiru espedizioetan hartu zuen parte. Bere kordatako kidearekin, Andrew irvine izenekoa, galdu zen 8000 metrotik gorago Everesteko iparraldeko aldean. Oraindik ez da jakina ea tontorrera ailegatu ziren. Hala izan balitz, lehenengo igoera ofiziala 29 urte aurreratuko litzateke. Bere gorputzak 1999an aurkitu zituzten, 75 urte geroago.

Biografia

George Herbert Leigh Mallory Moberley-en, Cheshire konderri ,inelesean jaio zen 1886an . West Kirby-ko eskolara joan zen, Eastbourneko barnetegi batera eraman zutenera arte 1896an . Hamalau urte zituenean matematikazko beka bat eskuratu zuen Winchester eskolan estudiatzeko. Han zegoela, eskolako maisu batek, Graham Irving izenekoa, eskaladako munduan barneratu zuen Mallory, Galeseko mendietan.
1905eko urrian Mallory Cambridge-ko Magdalene Collegen sartu zen historia ikasteko. Han ezagutu zuen John maynard keynes (zenbait urte geroago ekonomista xelebrea izango zena) eta eskalatzaile famatua Geoffrey Wintroph Young. Malloryk parte hartu zuen bere unibertsitateko gertaera soziala eta kulturala guztietan. Marlowe Dramatic Societya ezarri zuen eta Oxford- Cambicge arteko estropadetan hartu zuen parte 1906an 1907an , eta 1908an (azken urte honetan kapitaina izan zen). Garai honetan zenbait mirespena eta fama bereganatu zituen eskaladako munduan.
Ikasketak amaitu zituenean, Goldamingo Charterhouse eskolako irakasle bihurtu zen. Bere ikasleen artean Robert graves egon zen (geroago idazle famatua izango zena). Lagun min bihurtu ziren biak eta Mallory bere ikaslea eskaladako munduan barneratu zuen.
1914aren uztailaren 29an Mallory, Ruth Turnerekin ezkondu zen. Hura Goldamingo arkitekto baten alaba zen. Handik denbora gutxira Lehen mundu gerra hasi zen eta Mallory frontera joan zen, Royal Garrison Artillery dibisioarekin, Armentieresen borrokatuko zuena. Etxera itzuli baino lehen Tenienteko mailara ailegatu zen.
Mallory eta Ruth hiru seme-alaba izan zuten: Frances Clare 1915, Beridge Ruth 1917 eta John 1920.

undefined
undefined
external image magnify-clip.pngGeorge Leigh Mallory




ZEZENKETARI BURUZKO IRITZIA
Niri, ez zait bat ere ondo iruditzen zezenak modu horretan hiltzea, sufriarazi egiten dituztelako. Antzinako ohitura bat izan harren, ez du esan nahi egokia denik. Gaur egun izugarria iruditzen zait nola jenteak plazak betetzen dituen zezen baten hilketa eta sufrimenduaz gozatzeko.
Ohitura honen inguruan mugitzen den diru guztiak ere, gure kulturatik desagertuaraztea asko zailtzen du. Badira hainbat mugimendu eta talde politiko zezenketaren kontrakoak.
Amaitzeko uste dut, oraindik ere, ibilbide luzea gelditzen dela honen moduko oihtura bat desagertu dadin.



AUTOEBALUAZIOA


1. Kalkulatu, ehunekotan (%), ahalik eta zehatzen, zenbat denbora
egoten zara harremanetan zeure inguruko hizkuntzekin. Urtean.
Egin kontu urteak 180 eskola egun dituela. Zehaztu ematen
dituzun datuak nola kalkulatu dituzun.


1.180:5egun astean=36aste
ingelera astean 3 ordu = 108ordu urtean

euskera astean 4 ordu=144ordu urtean+3ordu ( etxean eta kalean) x364= 1236
lengua astean 4 ordu = 144ordu urtean + 3ordu ( etxean eta kalean) x364=1236
108+1236+1236=2580=%100
ingles=108x100:2580=%4
lengua=1236x100:2580=%48
euskera=1236x100:2580=%48


2. Irratia edo TB ze hizkuntzatan entzuten duzu? (Kopurua ehunekotan) .
2.irraia: cadena 100=%33
los cuarenta principales=%33
euskadi gaztea=%33
telebista: %90 gaztelera
%10 euskera


3. Eskolan irakasleei eta ikaskideei entzuten diegu. Ehunekotan, zenbat
hizkuntza bakoitzari?

3.euskaraz=144ordu urtean
lengua= 144ordu urtean
ingles=108ordu urtean
144+144+108=396=%100
euskaraz=144:396x100=%36.36
gazteleraz=144:396x100=%36.36
ingles=108:396x100=%27.27



4. Entzuteko beste aukera bat bideoak, DVDak, audioak, internet... Hori
guztia kontuan hartuta... Ehuneko zehatza aterako duzu?

4. %100 gazteleraz

5. Badakigu euskaraz hitz egiteko oso aukera gutxi dauzkagula. Urtean zehar
zenbait hizkuntzatan mintzatzen bazara, hitz egiten ematen duzun
denboraren kopuru orokorretik ze kopuru, ehunekotan, gutxi gorabehera,
euskaraz mintzatzen? Norekin mintzatzen zara euskaraz eta zein kopurutan
(%)? Norekin egin zenezake baina zaila edo oso zaila egiten zaizu?

euskeraz=%48
aitarekin mintzten naiz %95
eta amarekin %5




6. mintz. Inoiz egin duzu, adiskide edo pertsona heldu elebidun batekin,
hizkuntza batetik bestera aldatzeko ahalegina? Aurrez aurre? Telefonoz?
Zergatik? Lortu behar izan duzue inoiz hizkuntza batean aritzeko adostasuna
edo natural ateratzen zaizuenarekin egiten duzue beti aurrera?

geihenetan, nire inguruko helduekin gazteleraz mintzatzen naiz euskeraz dakitela ziur ez banago.







7. Irakurtzen duzu? Ze hizkuntzetan irakurtzen duzu? Ikastetxeko testu
liburuak zure kontura inoiz irakurtzen dituzu? Liburuak zure kontu
irakurtzen dituzu? Aldizkariak? Egunkariak? Interneten irakurtzen duzu?
RSS sistemarik erabiltzen duzu? Norbaitek idazten dizu e-postarik-edo
euskaraz. (kopuruak % ehunekotan). Txateatu duzu inoiz gaztelania ez den
beste hizkuntzaren batean?

gehien bat euskeraz irkurtzen ditut liburuak irakurketa libuaruak nie kontua irakurtzen ditut beti.
egunkaiak eta aldizkariak geien bat gaztelanioaz irakutzen ditut.
txateatu noizbait euskaraz baina gehienetan gaztelaniaz.







8. Norbaiti idazten diozu e-posta edo gutunen bat euskaraz? (ehunekotan %).
Urtean 100 folio idatziko bazenitu, gutxi gorabehera, ze hizkuntzatan
idatziko zenituzke (%)?


%50 euskaraz eta % 50 gaztelaniaz


geopardoa

geopardoa felidoen familiako ugatun bat da, guztietan azkarrena Gepardoa (Acinonyx jubatus) felidoen familiako ugaztuna da , guztietan azkarrena. Bere bizilekua Afrikan dago, baina ehiza dela eta geroz eta gutxiago geratzen dira.

Jatorria
Izena latinetik gattus pardus hitzetatik dator, katua eta leopardoa. Gepardoa, puma, leopardoa, karakalak eta katu urreztatuak familia berekoak ziren baina gepardoa duela 4 edo 5 miloi urte indibidualizatu zen.

Bizilekua

Animalia hauen bizileku aniztasuna mugatzen joan da urteetan zehar. Amerika iparraldean, gepardoen oinatzak aurkitu dira eta Txina, Europa eta Indian gepardo erraldoi baten hezurrak aurkitu dituzten arren, gaur egun Afrikan bakarrik bizi da.

Ehiza eta elikadura

Gepardoak ez du gauez ehizatzen egunez baizik. Bere ehiztaldiak oso luzeak izan ohi dira, lehenengo harri edo mendate txiki batean igota beraien ehiza ikustatzen dute momentua heldu dela erabaki arte. Orduan pixkanaka-pixkanaka hurbildu eta bat-batean korrika hasten dira ehizaren atzetik, 100 km/h abiadura hartuz. Gazelak eta Zebrak dira gehienbat ehizatzen dituzten animaliak.

Gepardoen gizartea

Normalean, gepardoak animali bakartiak dira, hau da, ez dira taldetan ibiltzen, baina denbora epe labur batean, haien amak gaitzetsitako anai-arrebak elkarrekin bizitzen dira. Beranduago emeak taldetik joan egingo dira libre dagoen lurralde batera beraien amak bezala bizitzeko. Har gazteak berriz elkarrekin jarraitzen dute talde txikiak sortuz, non har agintari bat dagoen, eta bere menpe beste guztiak.




external image arantzazu.png

(oihane, laguntza eskatu didazunez, ez zenuelako zure gustuko komikia aurkitzen, hauxe jarri dizut ea zer iruditzen zaizun) (jone juiz)

eskerrik asko laguntzagaitik jone!

Oihane oso lan txukunak eta onak egin dituzu, horrela jarraituz gero ondo joango zara.


EUTANASIA:
Eutanasia hitza latinetik dator. Hitz honek dakarrena, gaixoaren inguruko medikuek edo eta familiakoek gaixoaren bizitzarekin amaitzea da, baina ez edozergatik, baizik eta gaixoaren minarekin eta sufrimenduarekin amaitzeko. Eutanasia hitza edo bere erabilpena horrela bezala dei dezagun, gaixoa senda ezina den gaixotasun bat izan behar du eta, noski, medikuak gaixoaren kontsentimendua eduki behar du, bestela ezin daiteke horrelako ezer egin. Gaur egun, “muerte digna” hitzetik desberdintzen da, ez direlako gauza bera. Azken hau, erabilpena desberdina da, laguntza psikologikoa dakarrelako eta hainbat mota berezietako aparatu medikuak erabiltzen direlako gaixoarekin.
Gai oso arriskutsua da, polemika ugari izan dituelako eta hainbat idei edota iritsi daudelako. Gaur egun, gero eta gehiago usten dute hau praktikatzen, lehen ez zutelako ezta pentsatzen uzten.


Arazo etikoak
Gai honi buruz dauden arazo garrantzitsuenak, beharbada iritsi desberdinak dira, hau da, pertsona asko uzte dute bizitza oso garrantzitsua dela, milagro bat moduan hartzen dute eta modu honetan amaitzea pentsaezina da beraientzat. Hau pentsatzen duten jende gehiena erlijiosoa edo Jainkoan sinisten du eta horregatik Jainkoa erabakitzen duenean hil behar garela uzte dute. Beraientzat bizitza oso garrantzitsua da, nahiz eta minez hiltzen egon beraiek bere bizitzarekin jarraitzea nahi izango dute, Jainkoak erabaki arte behintzat.
Beste alde batetik, eutanasia ondo dagoela pentsatzen dutenak ere badaude, gizaki batek egun osoa ohean badago mugitu ezinik eta gainera min ikaragarriarekin, bere bizitza modu duin batean amaitzea merezi duela pentsatzen dute. Hauen iritsiz, gizakiak ez gara animaliak eta horregatik ezin gaituzte ohe batean eduki minez hiltzen eta beti kexaka. Nahiago dute beraiek erabakitako modu batean hiltzea, min handiak jasan ordez beste norbait erabaki arte bere biziaz.

Eutanasia medikuek edo gaixoaren familia hurbilek hartzen duten erantzukizuna da, hau da, gaixoari berehalako heriotza eragitea honen sufrimendu jasanezinak ahalik eta azkarren geldiarazteko. Bi datu garrantzitsu aipatu behar ditugu; alde batetik, beharrezkoa da gaixotasun sendaezin bat edukitzea, beste alde batetik, medikuek gaixoaren adostasuna eduki behar dute. Baina eutanasia arazo etiko asko ekarri ditu betidanik, askok ez baitaude erabat ados ekintza honekin.





Hinduismo

Wikipedia(e)tik

Hona jo:
HinduSwastika.svg
HinduSwastika.svg

Hinduismoa erlijio ohitura bat da, munduko zaharrenetarikoa da, India azpi-kontinentean sortu zena. Sinesleen artean, Sanātana Dharma (sanskritos सनातन धर्म) izena hartzen du, hau da, "Betiereko bidea" edo "Betiereko legea".
Fededunen kopuruaren arabera hirugarrena da, 1.000 milioi jarraitzaile baititu, kristautasuna (2.000 miloi inguru) eta islamarena a atzetik (1.000 miloi baino gehiago). Fededun gehienak Indian bizi dira (900 miloi inguru), baina beste herrialdeetan ere badira hinduistak.
Beste erlijio nagusiekin alderatuz, hinduismoak ez du sortzaile bakar ezagunik, ezta hierarkia klerikalik ere. Mendeetan zehar idatzi zuten erlijiozko liburu ugaritik hartzen dituzte hinduistek beraien espiritualezko gida eta erlijiozko ohiturak, garrantzitsuenak antzinako Vedak izanik.


Jainkoak

external image 250px-Ganesh_maharashtra.jpgexternal image magnify-clip.pngGanesh edo Ganesha jainkoa.


Ohiturak

  • Egunero hiru aldiz otoitz egiten dute, horretaz gain. espiritualistak direnez egunak ematen dituzte meditatzen.
  • Tenplutan egunero apaizek eskaintza errituak egiten dituzte (ura, sua, argia eta intsektuak). Hala ere, askotan batzuek beraien etxeetan edukitzen dute tenplua.
  • Animaliak gizaki sakratutzat hartzen dituzte, gehienbat behiak. Horrexegatik, hindu gehienak barazkijaleak dira.
  • Emakumeak haurdun daudenean zeremonia erlijiosoak egiten dituzte eta bedeinkatu egiten dute umea mutila izan dadin.
  • Umea jaiotzean eta janari solidoa jaten hasten denean ere errituak egiten dira, baita lehenengo ile mozketan, lehenengo hilekoan eta ezkontzetan ere.

Erromesaldiak eta festak

external image 180px-Diwali_Diya.jpgexternal image magnify-clip.pngDiwali argien jaialdia, hinduismoaren jaialdi nagusia da.
Urte hindu guztia festen eta erromesaldien inguruan antolatzen da. festarik ospetsuenetarikoa Divalirena da. festa honetan Rama bere erreinura itzuli dela ospatzen dute. Argiaren festa esaten zaio eta etxeak olio lanparaz apaintzen dituzte. Hau urte berri egunean ospatzen dute. Badira beste zenbait festa ere, Indiaren hegoaldean adibidez Shivaren ezteiak ospatzen dituzte.

Ezkontza

Veda liburuetan azaltzen den bezala egiten dituzte zeremoniak, apaiza batek aurrera eramanda. Ezkontza berez erritu oso luze bat da (egun oso bat iraun dezake), baina moldatua izan da eta orain, ordu eta erdi irauten du. Erritua, sinboloz beteta dago bikoteari ezkontza bizitzarako esperientzia eta lezioak emateko. Mantrak ere kantatzen dira ezkontzaren bedeinkazioa inbokatzeko. Ezkontza hindua oso aberats eta konplexua da baina ez da zertan tenplu batean egin behar. Andregaia gorriz janzten da, urre koloredun bordatuekin eta bitxiekin apaindua. Berak itxoiten dio senargaiari eta hau iristean lore koroak trukatzen dituzte. Bedeinkazio batzuk esan eta kuttunak trukatzen dituzte esku muturrean lotzen dituztenak. Berauen familien leinuari buruz hitz egiten da eta ondoren andregaiaren aitak alaba eskaintzen du. Senargaiak neskaren lepoan koilare bat jarriz ematen du baiezkoa, honek zoriontasuna eta fideltasuna adierazten du. Kantak, mantrak eta eskaintzak egiten dira su erritualaren aurrean. Ondoren, lazo batekin lotuta, zazpi bira ematen dituzte suaren inguruan. Oztopoak bien artean gaindituko dituztelaren zina da hau.
Gero senargaiak andregaiaren ilea hauts gorri batez koloreztatzen du emakume ezkondua dela adierazteko. Apaizak bedeinkapena eman ondoren, bikoteari arroza botatzen diote. Garai bateko ezkontza hitzartua zen, gaur egun ordea, ezkontza aurreko erlazioak, maitasunezkoak, homosexualena eta bisexualena onartuta dago. Dotrina hinduistan ezkontzatik kanpoko sexua debekatuta dago Moksha-ra iritsi nahi bada. Kasta berdinekoekin ezkontzen dira eta haien mahia umea mutila izatea da. Hauek beste kultura bateko pertsonekin ezkondu daitezke.

Otoitza

external image 150px-Aum.svg.pngexternal image magnify-clip.pngOm,
hinduismoaren erlijiozko ikurrik garrantzitsuena eta Espiritu Kosmikoaren irudikapena.
Om (ॐ) hinduismoaren erlijiozko ikurrik garrantzitsuena eta “Espiritu Kosmikoaren” irudikapena da. Hinduistentzat OM hitza sakratua da. Mantretan eta otoitz guztietan erabiltzen bai dute aurrizki eta atzizki bezala.
Mezu sinboliko sakona da: unibertsoaren jainkoaren jatorrizko dardaratzat hartzen dute, existentzia osoa irudikatzen duena, natura osoa “Azkeneko Egia” batean inguratuz.

Heriotza

Hildakoa lorez, lurrinez eta egurrez estaltzen dute eta ondoren sua ematen die. Errituak hamar egun ere iraun ditzake, hau, hildakoaren aberastasunaren araberakoa da. Heriotzaren ondoren beste bizitza bat dagoela pentsatzen dute eta beraien ustez, pertsonak bizitzan zehar izango duten zoriontasuna eta zorigaitza aurreko bizitzetan izandako jokaera egokiaren edo okerraren ondorioa da.
Beraz, gure oraingo bizitzan egiten ditugun gauzak ondorengo bizitzaren nolakotasuna baldintzatzen dute. Gure bizitzan egindako merituen arabera animalia edo gizaki bezala jaioko gara hurrengo bizitzan. Hil ondoren berriz jaioko garela diote, perfekzio gorena lortzen dugun arte. Hinduismoak pertsonek perfekzio hori lor dezaten, yoga izeneko jarduerak sortu zituen eta hauek gorputza eta espiritua lantzeko aukera ematen dute.
Yoga motak:
  • Bakti yoga: Pertsona batek jainko baten maitasuna lortzeari eskaintzen dio denbora.
  • Karmaren yoga: Pertsona batek bere karma negatiboa konpentsatzeko ekintza onak egiten ditu.
  • Jnanaren yoga: Honen jarraitzaileek zentzumenaren boterea erabiltzen dute Hindu idatzien egia aurkitzeko.
  • Rajaren yoga: ekintzak, jakinduria eta eskaintza konbinatzen ditu.

Gizartea

external image 250px-Brahmin_boy_ritual.jpgexternal image magnify-clip.pngBrahma mutikoa otoitzean.
Hinduismoak, gizartea talde desberdinetan banatzen du:
  • Brahmak: Botere erlijioso gehien duten hinduak dira, pribilegio eta betebehar handiak dituztenak.
  • Noble eta gerlariak: gerlari, noblez, aberatsez... osatua.
  • Dendariak eta merkatariak: Noblez eta borondatedunez osatuak.
  • Sudrak: Talde hau zabalena da, guztira 3.000 pertsonez osatuta dagoena, hauek lan gogorrenak egiten dituzte.
  • Pariak: Beste taldetatik kanpo daudenak (baztertuak)




Joxe Azurmendi
Regla horizontal
Regla horizontal

Joxe Azurmendi Otaegi (zegama, gipuzkuakoa 1941eko martxoaren 19a) euskal idazlea, filosofoa , saiakera egilea eta poeta da. Etikaren politikaren, hizkuntzaren filosofiaren, teknikaren, euskal literaturaren , eta orokorrean filosofiaren gaineko liburu eta artikulu asko eta asko plazaratu ditu. Jakin irakurgaietako zuzendaria izan zen, eta 2010 urtera arte bere zuzendaritzapean 40 liburu atera zituen argitaletxeak. Hala nola, Klasikoak editorialaren filosofiako euskarazko itzulpenetan lagundu izan du. Udako Euskal Unibertsitatearen sortzaileetako bat izan zen, halaber; eta EHUko irakaslea da. 2010ean Ohorezko Euskaltzain izendatu zuten. Finean, askoren iritziz Joxe Azurmendi Euskal Herriko pentsalari emankor eta erudituenetakoa da.



Biografia

Joxe Azurmendi Otaegi gaztea zela Zarautzen fraideetara sartu eta Nafarroako Erriberrin, frantziskotarren baitan, filosofia ikasi zuen. Villasanteri Axularren Gero espainolezko itzulpena egiten lagundu eta euskal literatura klasikoarekin lehenengo ezaupidea hartu zuen. 1959 eta 1960 urteetan, Arantzazura joan zen. Bertan Frantziskotarren eskolan Teologia ikasi zuen. Urte batzuk berantago, 1964an, Foruan (Bizkaia) latin eta euskarazko literatura irakatsi zuen. 1965ean erbestera ihes egin zuen: Frantzia, Alemania, Finlandia, Hungaria eta Italia ibili zituen bere “bohemio bidean” eta urte bereko udazkenean, azkenik, Erroman finkatu zen[1]. Urtebeteko Teologia ikastaldia egin zuen bertan, segidan ikasketak Westfaliako Münsterren (Alemania) jarraituz. 60. hamarkada hasieran, Jakin aldizkaria mugimendu kulturaleko lankide berria bihurtu zen. Bertan argitaratu zituen bere lehenengo artikulu laburrak. Aldizkari horretako zuzendaria zen Francoren Gobernuak hori lehenengo aldiz debekatuko zuenean. Aldizkaria berriz sortu zenean lankide izaten jarraitu eta inoiz ez dio bertako partaide izateari utziko. Artikulu ugari plazaratu izan ditu bertan ordutik.